Potraktuj swój rozwój poważnie

Potraktuj swój rozwój poważnie

Rozumienie rozwoju ludzi dorosłych jest dziedziną obfitująca w modele, przemyślenia, idee i metody. Wystarczy, że wpiszemy do wyszukiwarki hasło: „Rozwój osobisty”, aby otrzymać wiele milionów  odpowiedzi. Nie ma jednej, obowiązującej definicji tego pojęcia. Sprawę dodatkowo komplikuje fakt, że chyba każdy z nas co innego rozumie i traktuje jako własny rozwój. Tak więc jeśli używam słowa „rozwój” odnoszę się do jakichś założeń, czasem ukrytych, czasem przyjmowanych świadomie. Jednym z najlepszych, moim zdaniem, opisów procesu rozwojowego jest Model Rozwoju Przywództwa. Badaczami i autorami mającymi znaczący wkład w jego powstanie są: Susanne Cook Greuter, William Torbert, Jane Loevinger i inni[1]. Jakkolwiek przyjmuję ich nazewnictwo zarówno w odniesieniu do nazwy modelu (Model Rozwoju Przywództwa) jak i etapów (Action Logic – Logika Działania), to model ten opisuje rozwój ludzi dorosłych, w całości ich rozwoju, a nie tylko menedżerów. Według tego modelu częścią procesu rozwojowego są mentalne zmiany w rozumieniu siebie, świata i relacji do innych osób z otoczenia. Znaczy to tyle, że osoby dorosłe w swoim rozwoju i doświadczeniu również przechodzą przez nakładające się na siebie, jednak możliwe do wyróżnienia etapy rozwojowe. Logiki działania, podobnie jak w dzieciństwie, sposób znaczący wpływają na możliwości ludzi dorosłych do rozwiązywania problemów interpretowania interakcji z otoczeniem. Etapy rozwoju osób dorosłych są stosunkowo niezależne od osobowości, ponieważ są bardzo silnie związane z procesem tworzenia znaczenia, jaki nadajemy temu, co nas spotyka i kim (w swoim rozumieniu) jesteśmy, a to z kolei w sposób bezpośredni prowadzi do działania, kształtuje nasze zachowanie. W języku polskim brak jednoznacznego tłumaczenia pojęcia Action Logic. Przyjąłem sformułowanie – Logika działania, jednak równie dobrze mogę mówić o dojrzałości, czy też rozwoju „Ja”. Niektórzy z badaczy uznają logiki działania za najważniejsze różnice indywidualne, jakie występują między ludźmi. Podstawą Modelu Rozwoju Przywództwa jest głęboka wiara w potencjał ludzki do ciągłego rozwoju i uczenia się. Model ten można potraktować jako swoistą mapę rozwojową, a nie przyczynek do diagnozy
aktualnego etapu.

Najważniejsze logiki działania[2]

Action Logic
Skrócona charakterystyka
Siły
Słabości
%
Oportunista
Wykorzystuje okazje, dominujący, chroniący siebie.
Bardzo dobry w sytuacji zagrożenia, „robienia
wyniku” sprzedażowego.
W dłuższej perspektywie niewiele osób chce za nim
podążać
5
Dyplomata
Lojalny sojusznik, daje wsparcie, ceni
przynależność, konformista.
Wspierający dla zespołu, dostarcza „kleju”
społecznego.
Nie potrafi dać negatywnej informacji czy podjąć
trudnych decyzji w celu poprawy efektywności.
12
Ekspert
Ukierunkowany na rozwiązywanie problemów,
obowiązkowy, rozwijający kompetencje.
Dobry pracownik w zadaniach indywidualnych.
Brakuje mu inteligencji emocjonalnej, mało ceni
innych, zwłaszcza ludzi z mniejszą wiedzą.
38
Zdobywca
Ukierunkowany na osiąganie celów, racjonalny,
niezależny.
Bardzo dobry w roli menedżera.
Słabszy w wychodzeniu poza schematy.
30
Indywidualista
Innowacyjny, niekonwencjonalny, zorientowany na
różnorodność, rozumiejący i ceniący relatywizm kulturowy
Efektywny w pracach projektowych, doradczych,
konsultingowych.
Brak.
10
Strateg
Przewodzi zmianom, rozwija siebie i firmę, rozumie
system, współzależność.
Kreuje zmiany w krótkim i długim horyzoncie
czasowym.
Brak.
5
Model opisuje siedem podstawowych, sekwencyjnych, następujących po sobie zmian w jaki sposób ludzie interpretują wydarzenia oraz nadają im sens i znaczenie, co z kolei przekłada się na ich zachowanie. Zarówno badania jak i nasze doświadczenie wskazuje nam, że większość ludzi rozwija swoje logiki działania w zaprezentowanym porządku. Kiedy dana logika działania jest w pełni zasymilowana, staje się wówczas na stałe możliwością jakie dana osoba ma, nawet wtedy, kiedy osoba zaadoptuje bardziej rozwinięte, późniejsze etapy. Podobnie jak dziecko, które ucząc się biegać i tak potrafi chodzić. Model Rozwoju Przywództwa jest wskazówką w jaki sposób liderzy i menadżerowie najprawdopodobniej będą interpretować różne sytuacje, zdarzenia i związku z tym jak będą się zachowywać i działać.
Pomimo tego, że ludzie używają wielu logik działania, najczęściej jedna z nich, czasami dwie są dominujące. Ludzie mogą znajdować się w trakcie przejścia, czy transformacji z jednej logiki działania do kolejnej lub też być mocno zakotwiczonymi w jednej, centralnej logice działania. W momentach dużego stresu dorośli często powracają do zachowań charakterystycznych dla wcześniejszych logik działania ze względu na uaktywniające się wówczas, nieświadome wzorce. Ludzie mogą także wybrać działanie z charakterystyczne dla wcześniejszej logiki, jeżeli wymaga tego sytuacja, na przykład podczas włamania zachowanie dyplomatyczne może uchronić nasze życie. Z drugiej strony zachowania charakterystyczne dla późniejszych etapów niż dominujący dla danej osoby, nie mogą być sposób stały przejawiane. Ważne jest też, aby rozumieć Model nie jako przewodnik, którego celem jest rozwój wyłącznie naszego szczęścia, kariery czy bogactwa. Każda logika działania ma swoje zalety i trudności, piękno i wady. Nie ma dowodów świadczących o tym, że późniejsze logiki działania dostarczają nam więcej radości i satysfakcji życiowej wskazują raczej na to, że to co nam daje przyjemność i sprawia przykrość, po prostu się zmienia.
Przyjrzyjmy się temu w jaki sposób różne osoby mogą widzieć swój rozwój, jak go rozumieć oraz temu co dla tych osób będzie najbardziej rozwojowe. Dla pewnego uproszczenia kwestii zobrazuję tylko cztery, najczęstsze w populacji osób dorosłych logiki działania, czyli Eksperta, Zdobywcę, Indywidualistę oraz  Stratega. W sumie według badań[3] prowadzonych przez Torberta i Rooke’a opisują one niemal 90% wszystkich dorosłych osób. Co ważne, sugerowane sposoby rozwojowe są wyjściem poza strefę komfortu, której dokonujemy tylko wówczas, gdy traktujemy swój rozwój poważnie. Poważne podejście do własnego rozwoju może konsekwencją naturalnych wydarzeń w życiu związanych z koniecznością zmiany roli życiowej, na przykład wejście w rolę małżonka, rodzica, czy awansowanie na szczeblach kariery zawodowej. W nowej sytuacji można dostrzec, że dotychczasowe rozumienie świata i swojej w nim roli, przestaje być efektywne i pragniemy zmienić swój sposób funkcjonowania. Innym, znacznie mniej pozytywnym motywatorem do rozwoju są różne zakręty życiowe, w tym dramatyczne, które prowadzą do przewartościowania swojej wizji siebie samego. Wreszcie możemy być zainspirowani osobami działającymi na późniejszych logikach działania, a te inspiracje doprowadzą nas do zmiany w nas samych. Niezależnie od tego jakie motywy nami kierują, tym co powoduje rozwój jest podjęcie wysiłku zmiany samych siebie, poprzez trening nowych zachowań, nowego sposoby widzenia, rozumienia. Rozwój jest związany z przekraczaniem dotychczasowego sposobu myślenia i działania.
Logika Działania
Możliwe rozumienie rozwoju
Działania rozwojowe poza
strefą komfortu do wyboru
Ekspert
Rozwój rozumiany jako zdobywanie wiedzy, poznawanie nowych metod i
sposobów, rozwój kompetencji jakie już się posiada. Specjalizacja.
Stosunkowo niechętni rozwojowi tzw. osobistemu czyli opartemu na
introspekcji, pracy z własnymi schematami myślowymi.
  • Poszukiwanie różnic w widzeniu spraw. Załóż, że inni też mogą mieć rację. Spróbuj zrozumieć czemu inni myślą, to co myślą.
  • Poznaj samego/samą siebie. Jakie są Twoje mocne strony, a jakie słabości? Zauważ, że masz w sobie różne sprzeczne potrzeby i dążenia.
  • Zrównoważ naukę i działanie jakie z nauki powinno wypływać.
  • Planuj swoją karierę i życie poza najbardziej oczywistymi bliskimi krokami.
Zdobywca
Rozwój to robienie czegoś lepiej i efektywniej. Szukają informacji
zwrotnych jak lepiej osiągać cele, podnosić swoją efektywność. Rozwój jest
logiczny i racjonalny, skoncentrowany na osiąganiu rezultatów.
  • Wypróbuj mentoring, coaching i inne metody pozwalające poszerzyć widzenie świata z perspektywy trzeciej, a czasem czwartej osoby.
  • Zastanów się jak na Twoje życie wpływają trudne doświadczenia: śmierć kogoś bliskiego, choroba, duże porażki – jakie pytania sobie wtedy zadajesz?
  • Postaw się w sytuacji, w której Twoja władza nie jest istotna, kiedy możesz na innych tylko wpływać, negocjować, perswadować.
  • Poznawaj inne kultury i ich sposoby konstruowania rozumienia świata.
Indywidualista
Rozwój to pogłębione widzenie siebie i świata. Dostrzeganie złożoności i
kompleksowości zjawisk. Coraz lepsze rozumienie samego siebie jest ważną
zasadą rozwoju.
  • Zaangażuj się w zaawansowaną praktykę duchową.
  • Szukaj sensu, celu swojego życia, swojej misji życiowej.
  • Zrób przegląd swoich wartości – na czym Ci naprawdę zależy?
  • Odkryj swoje wartości – W jaką opowieść układa się Twoje życie?
Strateg
Zafascynowani rozwojem. Słowo „rozwój” jest jednym z częściej używanych. Dążą
do rozwoju samych siebie i innych ludzi. Chcą zrozumieć nie tylko siebie, ale
i innych ludzi, także cały system. Szukają synergii.
  • Wypróbuj nie mainstreamowych sposobów rozwoju, ale opartych na rzetelnych dowodach, godnych zaufania nauczycielach.
  • Baw się tym co robisz.
  • „Zaprzyjaźnij się” ze swoją ciemną stroną, z tym czego o sobie nie wiesz, czego być może nie lubisz.
  • Odkrywaj „flow” energetyczny systemu, Twój własny, otwórz się na szersze tło zjawisk.
  • Poddaj swoje „ja” czemuś większemu: wizji, wartościom. Praktykuj odpuszczanie „ja”.
  • Myśl systemowo, ale przekraczaj to myślenie: co jest jeszcze szersze niż system?

 


 

[1] https://hbr.org/2005/04/seven-transformations-of-leadership
[2] Fisher, Rooke & Torbert
(2003 fourth edition) “Personal & Organisational Transformations Through
Action Inquiry”
[3] David Rooke, William R. Torbert, „Seven Transformations of
Leadership”

Jarosław Chybicki

Z wykształcenia psycholog. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego, Paryskiej Sorbony oraz wielu kursów prowadzonych w USA, Niemczech oraz Rosji. Certyfikowany instruktor Mindfulness. Autoryzowany użytkownik Leadership Development Framework we współpracy z Harthill z Anglii. Certyfikowany coach Focus Energy Balance Indicator (FEBI). Współpracuje z Meta Integral, Dana Carman Integral, Focus Leadership z USA. Członek – założyciel International Partnership for Assessment and Development. Założyciel firmy doradczej i szkoleniowej. Po sprzedaży firmy pracuje jako konsultant, coach i trener. Prowadził zajęcia m. in. na: Akademii Leona Koźmińskiego, Politechnice Gdańskiej, Uniwersytecie SWPS, Uniwersytecie Gdańskim. Autor wielu publikacji z zakresu zarządzania i przywództwa, w tym dotyczących zarządzania integralnego, zarządzania przez wartości, psychologii pozytywnej w biznesie, uważności w pracy. Napisał książkę „Skup się! Trening mindfulness dla zestresowanych pracą” oraz „Uważna fotografia”. Aktywista społeczny, członek stowarzyszeń koncentrujących się na rozwoju osobistym i zawodowym. Prywatnie pasjonat fotografii.

Close Menu
X